Kreacja pieniądza w systemie bankowym.

John Maynard Keynes uznał, że zaledwie jeden na milion jest w stanie zrozumieć ten proces. Wielu w zasadzie nie ma pojęcia o jego istnieniu. Tyle słowem wstępu – a więc przechodzimy do meritum.


Kreacja pieniądza jest procesem przeprowadzanym na szczeblu zarówno banków centralnych jak i komercyjnych, a jego skutkiem jest zwiększenie podaży pieniądza w obiegu. W jaki sposób to się dzieje?


a) Szczebel banków centralnych – bank centralny ma prawo do zakupu aktywów finansowych i udzielania pożyczek. Powszechnie zakup aktywów nazywamy to luzowaniem ilościowym (quantitative easing) w ramach którego skupowane są najczęściej różnego rodzaju obligacje. W potocznej mowie używa się takich zwrotów określających luzowanie ilościowe, jak: „dodruk pieniędzy”, „helicopter money”.

Zakup instrumentów dłużnych w teorii ułatwia prywatnym podmiotom, które utraciły płynność, przetrwanie recesji. Natomiast nad realnym oddziaływaniem tego zjawiska dyskutują między sobą eksperci spośród których jedni upatrują w QE przyczyny wzrostów na giełdzie, natomiast drudzy uznają to zjawisko za marginalne z racji na niski procent udziału w rynku pieniędzy Rezerwy Federalnej (dyskusje odbywają się przede wszystkim odnośnie SP500 i rynków amerykańskich). Liderem w QE na świecie jest Japonia, której zadłużenie względem PKB sięga około 400%. Co ciekawe, nie istnieją tam problemy z inflacją. Poniżej grafika przedstawiająca agregat pieniężny M3 państwa Japonii. Mimo znaczącego wzrostu, inflacja jest pod kontrolą. Agregat ten nie dotyczy wyłącznie pieniędzy w obrocie konsumenckim, natomiast zarówno M3, jak i M2 oraz M1 i M0 są w nieustannym wzroście – jest to zdecydowany argument sprzeciwiający się tezie jakoby inflacja wynikała wyłącznie z luźnej polityki monetarnej.

Japan Money Supply M3



b) Szczebel banków komercyjnych – znaczna część kreowanego pieniądza odbywa się również za pośrednictwem banków komercyjnych, a więc takich z których korzystamy. Co odpowiada za taki stan rzeczy? System rezerw cząstkowych. Kiedyś uważany za niemoralny, obecnie jest standardem. System rezerw cząstkowych obowiązuje właściwie na całym świecie, natomiast jego esencja zależna jest od stopy rezerwy obowiązkowej. Banki nie przechowują w pełni wpłaconych przez klientów pieniędzy, a tylko ich część.


Minimum pieniędzy jakie banki są zmuszone do przechowywania, wyznacza właśnie stopa rezerwy obowiązkowej. Reszta służy głównie do udzielania kredytów. Bankowość opiera się na prawie wielkich liczb zapewniającego o tym, że klientela nigdy nie zgłosi się o więcej pieniędzy niż jest procentowo zdeponowane. Hipotetycznie jednak, gdyby wszyscy na raz zdecydowali się iść do banku i wypłacić gotówkę, starczyłoby jej na zaledwie kilka procent zdeponowanych funduszy. Mówiąc więcej, sytuacja ta nie jest aż tak „hipotetyczna”, ponieważ miała miejsce np. podczas Grecji. Należy pamiętać w związku z tym o progu wyznaczanym przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny, a mianowicie 100.000 euro.

Przy stopie rezerwy obowiązkowej w wysokości 10%, wpłacając do banku 100.000 złotych, cały system bankowy uzyskuje zdolność do pożyczenia z naszych pieniędzy kolejne 900.000 złotych – to właśnie nazywane jest kreacją pieniądza.

Jak to się dzieje? Wpłacamy 100.000 złotych do banku A. Bank A pożycza z naszych pieniędzy 90.000 bankowi B. Bank B pożycza z otrzymanych pieniędzy 81.000 bankowi C. Proces może być powtarzany do momentu, w którym ze stu tysięcy złotych zostanie wykreowane dziewięćset tysięcy złotych. Obecna stopa rezerwy obowiązkowej wynosi 2%.




Podsumowanie

Obecnie żyjemy w systemie rezerw cząstkowych. Istnieje również systemem rezerwy pełnej, gdzie pieniądze zgromadzone w depozytach w 100% są gromadzone w banku. Pierwszy system umożliwia gwałtowniejszą ekspansję kredytową, która w ostateczności prowadzi do powstania cyklów kredytowych składających się z fal kryzysów czy rozkwitów (w celu zgłębienia tematu polecamy materiał na YouTube autorstwa Ray Dalio – „How the economic machine works”). Drugi system gwarantuje niejako stabilność. Należy jednak pamiętać, że sprawa wybrania lepszego systemu i decyzji czy lepszy jest system oparty na złocie (system z Bretton Woods) czy taki jaki mamy obecnie nie jest taka prosta jak mówią zwolennicy zarówno jednej jak i drugiej strony.




Do skonstruowania poniższego materiału została wykorzystana przede wszystkim treść książki „Tajniki Bankowości” autorstwa Rothbarda Murraya. Jest to bardzo dobra pozycja, jednakże zalecamy ją wyłącznie zaawansowanym czytelnikom! Znajdziecie ją oczywiście u nas w sklepie.



Dodaj komentarz

Twój adres email nie będzie opublikowany Wymagane pola zaznaczone są gwiazdką *